Імгненні

Кучмель Наталля

* * * Праполка... Двухтыднёвыя дажджы Дзяляну марнатраўем затапілі. Паўсюль, не вылучаючы ні град, Hi баразён,— адною злітнай хваляй Курчавіцца і бухне зелянота. Мелісы пах. Мяшаючыся з пахам Парэчкі і зямлі, ён кліча — жыць! Ён кліча — жыць! Ён кліча — шчасным быць, На дробязі не зварачаць увагі. Не гледзіш? Што ж. Будзь вольны. Бог з табой. Жыві, як можаш. Я жыву — як хочу! Таму што ведаю цяпер, як трэба, Таму што падаюцца пад рукамі Макрыцы ніцістыя карані, I дыхае слабенькая меліса, У свет шырокі гледзячы з

адвагай, I між кустоў парэчкі — самасея, Хоць мокрая, ды гордая паставай Сарана яркай барваю гарыць.

* * * Паводле сюжэтаў «Тысячы і адной ночы» — Здурнела! Сорам на вачах губляеш! Пагардліва зірнуўшы спадылба, Ўсясветнаму цару ты адмаўляеш I да грудзей штомоцы прыхінаеш Нахабнага і брыдкага раба! I цар, адрынуты, абагаўляе Тваю між смецця знойдзеную рэч, А раб каравы твар свой прыкрывае Ад пацалункаў і цябе піхае, Нібы свінню: «Пайшла, пачвара, прэч!» — О той, хто загаворвае сурокі, Дапамажы, бо звяну, як трава: Самаадданы, юны, яснавокі, Мне цар не мілы; нічые папрокі Не дапамогуць: чую толькі крокі Карослівага чорнага раба.

* * * Май. Дождж ішоў. Цяжкі і вогкі пах Цяжкіх і вогкіх выпарэнняў бэзу. Асфальтам заліваны чорны шлях Блішчыць спіной, як мокрае жалеза, I на ільсніс тай, маслістай спіне Ў бяздумнасць і спакой нясе мяне.

* * * Неба ў бляску сляпучым стыгне, Жоўтым вокны шкліць. Без цябе пражыўшы тры тыдні. Так і звыкну жыць. Але ў вечар, ветрам напяты Над ламаным грэбнем дамоў, Тонкі твар, бы з іконы зняты, Узгадаю зноў. Што ты? Дзе ты? Месяц замглёны Крэпне між аблок. У завулку блукальнік сонны Прыцішае крок.

* * * На могілках старых з-пад голых вербаў ніцых Відаць, што не гарыць ні ў храме, ні ў капліцы Святло; і рад магіл, на стомлены пагляд, Так мірны, як нібы дзіцячых ложкаў рад. Парадак іх маўчыць аб сне, а не аб смерці. I хочацца запхаць пад белы камень сэрца Дый так далей пайсці — каб не было чаму Hi рвацца, ні цярпець пякучую думу, Ані перажываць бязлюдства, безграшоўе, Пакуты за любоў, чыёсьці безгалоўе... Йсці стылай, ледзяной, цягнуць бязгучны спеў I тоненькім кійком збіваць лістоту з дрэў.

* * * Холад чаромхі, туману, раскрытае рамы; Холадам вее салоўкавы шчокат таксама 3 купаў надрэчных кустоў. Сцюжа бяссонных стагоддзяў пустога чакання; Пары, якой на марозе стаецца дыханне; Сцюжа сівых валасоў. Іскры сваяцтва, любові, сяброўстваў цяпельцы Не затрымаюць хвіліны, ў каторую ў сэрца Зойдзе льдзяная ігла. Што ж мы, як толькі разблыталі кокан малечы, Выспелі, сталі сабою, — за век чалавечы Маем так мала цяпла?

* * * Ліпень. Здымкі начныя. Камароў над дрыгвою бяссонне Штохв іліны па шкле асвятляльнікаў цельцамі б'е. У кустах вербалозу захліпаецца соладка конік I расою паволі набракаюць красоўкі твае. Неба, бледнае з захаду,— ў шнарах аблок вечаровых, I

далёкае, дробнае полымя ўнізе дрыжыць. Як ты мякка ступаеш — нібы госць на зямлі выпадковы — I дрыгве гэтай гідлай сцеражэшся балюча зрабіць. Ты вялікі, як неба, і маленькі — бы мне па далонях Даступаеш да сэрца; ціхі гук кінакамера ўе. Хай штоночы між лоззя захліпаўся бы соладка конік I траву далікатна краналі красоўкі твае.

* * * Ад мастака — партрэту. Сонны дождж Паткнецца ў шкло — Памыслю пра цябе я. Каханне — не адзіная ідэя, Дзеля якое варта йсці пад нож. Але калі па скошаным ілбе Маёй маг ільнай выспы Дождж заскача, То фарбы — жыцьмуць. Можа, тым аддзячу Сусвету і табе.

* * * Сон стане сродкам ізноў як наяве, ўбачыць Мужнасць разлатых броў, а пагляд — дзіцячы. Столькі пражыўшы гадоў — цяпер разумею Цалкам значэнне слоў пра «праменні веяў»; Толькі цяпер вырастае з-пад сэрца згода 3 вобразам казак усходніх: «Вачэй маіх прахалода...»

* * * Мяне не слухаюцца рыфмы. I верш — той нудны гук, калі Тужліва ўслед сапраўдным рыпнуць Калодзежныя жураўлі. Паперы — мо на трыццаць столак, Ды аднаго няма на ёй: Як вылузнуўся з ночы золак I раскрываецца зарой.

* * * 3 ціхім шасценнем, бы кніг і старонкі. Вецер шаволіць ліс тоты руду. Ў небе бязвоблачным месячык тонкі Нізка ляжыць — запірае ваду. Так бы прасіцца ў любові злашчаснай Словамі песні, пачутай не раз : — Месяц мой звонкі, о месячык ясны, Ой, не свяці ты на той пералаз!

* * * Звечарэла. Сонна ў пакоі. Пахне ліпамі з-за сцяны. Тут знайшлі дэфектыўных двое Чалавека адно ў адным. Мы калені падоймем горкай I смычок пакладзём ля ног. Падбароддзем мяккім, нягордым Увапрэмся ў скрыпічны бок. Мне не страшна цяпер зламацца, Не карціць адваёўваць штось. Для другіх хай буду нармальнай, Для цябе — такая, як ёсць.

Быў канец лютага Весні туман — неспатольней за жабры Скура, здаецца, ўбірае. Голле вугластае, як кандэлябры, Ўскінула груша старая. Кропля над возерам — блісь! — і пагасла. Так твае губы сухія Першым дажджом, сарамліва-бясстрасна Мне датыкаліся шыі.

* * * Жыццё; і ў ім — хрупасткасць і надрыў, Бо кожная сустрэча стаць магла Апошняю. Будынак чорны брыў, Як п'яны па дажджы; вада цякла 3 яго; і дзіўным позірку было Слабое далікатнае святло Шчылінаў ставень — як шчылінаў вей: Дык, значыць, дом населены людзьмі? I гаспадар — сухі стары яўрэй 3 вялізнымі дзяцінымі вачмі — Свой смешны день пасоўваў па сцяне... Здаецца, гэты дом любіў мяне. Глыбей у шторы шылася акно, I воды ў трубах наўзварот цяклі — Калі, абняўшы, аднаго адно Мы з бездані дэпрэсіі цяглі. Успыхваючы, падаў край-крыло Зямлі, дзе нам так добра быць магло,— Слабы і белы, як твая рука У поўнай цьме, на гузіку замка.