Шрифт:
Q?rg?goz S?m?nd?r
Q?zmar yay gunl?ri bir-birini ?v?zl?dikc? Q?rg?goz S?m?nd?rin yuxusu ?rs? c?kilirdi. Bel? istil?rin sonu mutl?q yag?sla musahid? olunacaqd?. Birc? d?f?, lap el? birc? saatl?ga da olsa yag?s yagmal?yd?, ozu d? s?d?rg?. D?d?-babadan s?naqdan c?xartm?sd?lar. Z?mid? bicilmis ot m?r?y? das?nmasayd?, qal?b islana bil?rdi. Yag?s arams?z yagsayd? lap qarald?b curud? d? bil?rdi, ondan sonra da at getsin, hans? heyvan curumus, kifl?nmis, qaralm?s ota ag?z atacaqd??
Odur ki, tezd?n obasdan durub uz qoydu qonsu k?ndl?r?, at, qat?r axtarmaga. Kim? uz tutdusa, ?li bosa c?xd?. Indi isin q?zg?n cag?yd?, ham? q?sa t?daruk gorurdu, ot, yarpaq das?y?rd?. K?nd yerind? kim idi kim? at, qat?r ver?n. N? olsun ki, ona soz vermisdil?r…
Bel?c?, Q?rg?goz S?m?nd?r uc gun g?zdi, tan?d?g?, sozunun kec?c?yini guman etdiyi yeddi-s?kkiz k?nd? bas c?kdi, ancaq niyy?ti hasil olmad?. K?ndl?rind?n d? xeyli aralanm?sd?, b?lk? d? otuz-q?rx kilometrd?n cox olard?. ?li ?t?yind?n uzun kor-pesman geri qay?d?rd?. Bir xeyli yol g?lib yorulmusdu, nec? dey?rl?r, lap ?ld?n-ayaqdan dusmusdu, dizl?rind? taq?t qalmam?sd?, daha ayaqlar? da sozun? baxm?rd?. Acl?q da bir yandan ?h?dini k?sirdi, ur?yi ucum-ucum ucunurdu.
Axsamt?r?fi olard?. Qarayaz? mes?sinin gir?c?yind? tustu qalxd?g?n? gordu. “Balam, bu n? tustu ola bil?r? Indi buralarda ferma-zad da qalmay?b, ham?s? G?d?b?yin, S?ms?ddinin, Borcal?n?n yaylaqlar?na qalx?b”, – dey? fikrind?n kecirdi.
Vaxt itirm?yib tez ozunu yetirdi ora. N? gors? yaxs?d?r?!
Gordu ki, yas? q?rx-q?rx bes aras? q?vr?msac, ses?b?g bir adam ocaq qalay?b, ozu d? ocaqdan bir az aral?da sufr? ac?b oturub nahar el?yir. At? da ondan bir az aral?da otlay?r.
Lap yax?na g?ldi, baxd? ki, sufr?, n? sufr?. Kartof, yumurta soyutmas?, pendir, yan?nda da t?z? goy-goy?rtisi; col kisnisi, x?z?z, k?v?r… Ur?yind?n kecdi ki, bir “nus olsun” deyib ozu d? sufr?y? ?yl?ssin. Tez d? fikrind?n das?nd?: “Ey dili qafil, bu adam bura adam? deyil, nab?l?ddir, gorunur, gec?ni d? burda qalacaq, ocag? da qalay?b ki, m?gm?galar, agcaqanadlar, ditdilil?r g?lib onu yem?sin…”.
– Nus olsun! – dedi v? ucadan, ozu d? yogun s?sl? sorusdu. – Ay adam, kims?n, buralarda n? g?zirs?n?
Adam tez ozunu y?g?sd?rd?, el? z?nn etdi ki, g?l?n mes?b?yidir, bir az qorxuya dusdu.
– N? el?y?c?m? Hec n?. Gorurs?n ki, cor?k yeyir?m. – N? fikirl?sdis?, sozun? bir az ara verib dedi. – Ajd?g?n var, g?l qonaq ol.
Q?rg?goz S?m?nd?r? d? el? bu laz?m idi. Tez com?lib oturdu sufr?nin q?rag?na. Lavas? goturub aras?n? pendirl? doldurdu. Ustun? d? goy-goy?rti qoyub burm?l?di, durm?k el?di. Basd? agz?na, ovurdlar?n? sisird?-sisird? sirin-sirin ceyn?yib uddu. Arxas?nca kartof soyutmas?, onun dal?nca da iki yumurta yeyib qarn?n? b?rkitdi. Gozl?rin? is?q g?ldi.
– Sufr?n ac?q, ruzin bol olsun! – dedi.
Gozl?rini sufr?d?n qald?r?b aral?da otlayan ata baxd?. “P?rv?rdigar?! S?n hec vaxt m?ni darda qoymam?san, dar macalda olsa da ozun imdad?ma yetmis?n. Sukur yaran?s?na!”. Ur?yind? Tanr?ya qabag?na c?xartd?qlar?na gor? dua etdi.
N?z?rl?rini bir xeyli at?n uz?rind?n c?km?di. At, ozu d? n? at. K?h?r at, min ustun?, dusm? yer?, ancaq cap. Adam hec bel? ata yuk vurmaga da q?ymaz. B?s neyl?m?li? M?cburiyy?t insan? cox sey? vadar edir. G?l indi qism?tind?n qac. Tanr? ozu qabag?na at c?xard?b. At yox e, b?sl?nmis kohl?n, cilovu da bas?nda. Cilovun ucuna bir k?ndir baglan?b. K?ndir g?lir-g?lir, adam?n ayag?n?n yan?nda yer? basd?r?lm?s d?mir m?xcaya baglan?r.
– H??, s?n hec dem?din ax?… kims?n? Buralarda n? g?zirs?n? – Q?rg?goz S?m?nd?r bir d? sorusdu.
– Yol adam?yam, agr?n al?m. Var?b o t?r?fl?r? ged?siy?m. – ?li il? Qarayaz? mes?sinin anr? t?r?fl?rini, daglar?, yaylaq yerl?rini gost?rdi. – Gordum ki, gec? dusur, dedim el? burda gec?l?s?m yaxs?d?r. Tezd?n obasdan ged?r?m. Gec?yk?n gedib yolu tapammaram. At da ki, xamd?r, hurkub eliy?r, m?ni y?xar.
– Ay?, agr?n al?m, b?s qorxmursanm?, gec? g?lib at?n? ogurlayarlar?
Q?rg?goz S?m?nd?rin bel? yumsaq, bir az da m?lh?m dan?s?g?n? ciddiliy? almadan zarafat kimi basa dusdu, el? o t?rzd? d? cavab verdi:
– At? horukl?mis?m, m?x? da dizimin dibin? basd?rm?sam. Kim g?lib ogurlayacaq?
– M?nim kimi yoldan kec?nin biri…
– S?n d? soz dedin d?… Gozum gor?-gor? hancar? g?lib ogurlaya bil?rl?r?
– Indi m?n gost?rim, s?n d? tamasa el?. Gost?rimmi?
– Gost?r gorum. – B?galt? q?m?sd?.
– Dem?li, ogru ehmal-ehmal g?lir, yax?nlas?b dizinin dibind?n m?x? c?xard?r. – Q?rg?goz S?m?nd?r ehmalca durub ona yax?nlasd?, dart?b m?x? c?xartd?, k?ndird?n aralay?b adama uzatd?. – S?n h?l? bu m?x? bir tut.
Adam h?l? d? n? bas verdiyini anlamadan bir usaq marag?yla Q?rg?goz S?m?nd?r? baxa-baxa m?x? ald?.
– K?ndiri d?, bax bel?c? d?st?l?yir. – K?ndiri d?st?l?y?-d?st?l?y? at?n yan?na g?lib y?h?r? baglad?.
– Tuxu, tuxu… – deyib at?n yalman?na bir-iki d?f? s?gal c?kdi.
Sonra ayag?n? uz?ngiy? bas?b qalxd? at?n belin?. El? ki, at? mindi, bax?b gordu, adam, ?lind? m?xca quruyub qal?b yerind?.
– N? quruyub qalm?san? – Ona t?pindi. – Bir t?rp?ns?n?, q?r?s?g?n ac?ls?n. ?lind?ki qamc?n? da b?ri el? gorum, h?l? s?nin at?n nec? qac?r. Deyirs?n xamd?, kohl?ndi, n? bilim n?di…
Adam yerd?n qalx?b ata yax?nlasd?. Qamc?n? ona uzatd?. Q?rg?goz S?m?nd?r qamc?n? alan kimi ucadan s?sl?ndi:
– Di salamat qal, m?n getdim. On gund?n sonra g?lib at?n? Goyyurddan sag-salamat geri gotur?rs?n.
– Ax? hec ad?n?z? da dem?diniz… – Adam, sanki yuxudayd?, indi ay?ld?.
– Ad?m S?m?nd?rdi, m?ni bu mahalda tan?mayan yoxdur, kimd?n sorussan, nisan ver?c?k.
– S?m?nd?r?! ? kisi, b?lk? o m?shur at ogrusu Q?rg?goz S?m?nd?r s?ns?n?
– Duz tapm?san, ozudur ki, var. – Tan?sl?q verdi.
– Baloyun bas?na dolan?m, ay S?m?nd?r, m?ni d? al t?rkin?, burda qoyma, bir d? o boyda yolu payi-piyada g?lm?yim. – N? fikirl?sdis?, sozun? bir az ara verdi. – Otun varsa, onu da ozum das?yaram…
Q?rg?goz S?m?nd?r el?-bel? ad qazanmam?sd?, q?ns?r? c?x?b gozunu q?y?b baxd?m?, b?sdi. Ona gun kimi ayd?nd?, harda mal otlay?r, harda at, qat?r, harda da heyvan. Gozund?n hec n? yay?nmazd?. Mahalda onu tan?mayan yox idi – m?shur at ogrusuydu. Ozu at, ess?k, qat?r saxlamazd?. “N?yim? g?r?kdi, art?q x?rcdi, on-on bes gun yuk das?td?racam dey?, il boyu at-qat?r b?sd?m?liy?m? Laz?m olanda birinin at?, ess?yi il? das?yaram”, deyirdi. Ogru olmag?na ogruydu, amma basqa ogrular kimi deyildi. Ild? ikic? d?f? ogurluga ged?rdi, bir yayda, bir pay?zda. Ozu d? gedib yeddi-s?kkiz k?nd o t?r?fl?rd? at, qat?r ogurlayard? ki, yiy?si soraqlasa-soraqlasa g?lib tapana kimi isini gorub qurtars?n. Yayda ot, yarpaq, pay?zda da odun das?yard?. Bax, onun ogurlugunun q?rib?liyi bundayd?.