Поэмы
Шрифт:
7. РАДА|НIЦА
На радаунiцу мы на могiлкi пайшлi, Свянцонага з сабой астаткi узяушы, Як гэта з давен-дауна на нашай зямлi Дзяды i прадзеды рабiлi нашы.
Манiлiся нябожчыкау адведаць мы. На могiлкi народу шмат сышлося, I людзi сноудалiся мiж крыжоу, як цьмы, Хiстаючысь, як ветрам гнутае калоссе.
На плiтах каменных парос зялены мох, Бярозы, хвойкi плакалi над iмi, А пасярод каплiца жудка, як астрог. На свет глядзела вокнамi сляпымi.
Ля насыпу мы з мiлай селi
Як боб, буйныя слезанькi з яе вачэй Пасыпалiся на магiлку градам, Здалося мне -- заплакала i неба з ей Над гэтым здушаным зямлею садам.
Штось сэрца сцiснула, зiрнула у дно, I паплыла сляза услед за слязою, А думау, што ужо усе iх вылiу я дауно, Што у свет гляджу ужо зрэнкаю сухою.
У магiлках дрэмле бацька мой i два браты, Сясцер малых зямелька абымае. А я жыву на свеце доляй сiраты, Мяне зямля за нейкi грэх трымае.
Пусцiушы гэтак сумным думам павады, Бязмежны жаль паплыу у душу крынiцай. I я таксама, як яна тады, шаптау: "Адна на свеце ты у мяне, сястрыца!"
8. ВОРКА
Саха мая зусiм ужо гатова,-Зрабiу к ей новенькую плаху. Нарогi павывострывау нанова, Дау на палiцу тоусту бляху.
Вось толькi конiка у яе упрэгчы. Махнуцi пугаю нягрозна. У загоне на рагач крывы налегчы.
– Барозна пойдзе за барознай.
Сняданне з'елi з ею удваечку. Каб сыта -- трудна пахвалiцца Хлеб падзялiлi разам па кусочку, Сцюдзенай запiлi вадзiцай.
Пайшюу з сахой, пусцiу нарогi у гонi. Нагамi толькi конiк мой цярэбе, I сцелецца загончык пры загоне, Аж сонца цешыцца на небе.
Вам, людзi, што сваей рукою белай Зямлi не кратаеце сэрца, Не дагадацца цераз век свой цэлы, Як сэрца чалавека б'ецца.
Таго, якi увосень цi вясною Зямлi сахой чапае грудзi Або зярно хавае бараною, Каб вырасла для вас жа, людзi.
У важны час заворкау цi засеукау Iмша абходзiцца святая, Душа сяуца лунаецца, як дрэука, Якому вецер лiст зрывае.
Арыце, сейце, людзi, хто што можа, Старым цi новым абычаем! А вашу працу доля упрыгожа Шчаслiвым, буйным ураджаем.
9. БЕЛIЦЬ ПАЛАТНО
Чачоткавы зрабiу ей пранiк емкi, 3 аздобамi i ручкай гладкай, I палатно панес з ей да пагонкi, Дзе сажалка была i кладка.
Усю трубу укiнулi у вадзiцу; Яна, свой скiнуушы каптанiк, Кашулю падкасаушы i спаднiцу, |зышла на кладку, узяушы пранiк.
I пярыць стала мокра палаценца, Складаючы на кладцы у складкi, На ножкi пырснула i на каленцы Вадзiца, як раса на градкi.
Распырскiвалiся, як iскры, пырскi, Мiгцелi усюды мнагацветна. На гладзi воднай рысавалi крыскi I нiклi у гладзi непрыметна.
Блiскучыя агнiстыя праменнi,
Так палаценца мiлая бялiла Вадзiцай, пранiкам на кладцы, Пасля сабе на плечы узвалiла I слаць нясла на сенажатцы.
Нясла. Вада па ей цурком сцякала. I на аселiцы ля плота Тканiну мыту распускала. Цяперка сонца ужо работа!
Бялiся, наша палатно, бялiся, Як дзень, як месяц бледны, бела, Як бела малако у глiнянай мiсе, Як та саломiнка паспела!
10. СЯ|БА
Ралля падсохла, мяккай стала воунай, |жо час узяцца за сявалку, | зямлю зярнят насыпаць жменяй поунай, Як ад бацькоу научыуся змалку.
Ад той, што ад зiмы засталась, часткi, Штось кiнуушы на час нязбыты, Адмералi мы з ей са дзве шаснасткi У мех, рукой яе пашыты.
I выйшау сеяць я. Яна стаяла Непадалек мяне, на узмежку; У высях сонца золатам зiяла, |нiзу плыу вецер сваей сцежкай.
Пасыпалiся дробныя зярняты | раллю, як пацеркi янтарны, На наш загон, сахою узараны, На мой шнурок -- палетак ярны.
Яна, як нiцая бярозка тая, Стаяла, за сяубой слядзiла, I як бы багародзiца святая -Здавалася мне -- блаславiла.
Лажыцеся у раллю, зярняткi, спаткi, Накрыйцеся пасцiлкай-скiбкай, Пасля збудзiцесь, выгляньце з краваткi, Як воуна -- густа, як дзень -- шыбка!
Расцiце высака, расцiце буйна, Як гэта пушча за дарогай! Малiцеся да бела бога чуйна I чорнага не гнеуце бога!
Каб не паспалiвалi вас спякоты, Дажджы каб вас не пазмывалi, Каб не пабiлi грады i грымоты, Каб вам заломау не ламалi!
11. ПОЛIЦЬ АГАРОДНIНУ
Я выган плотам гарадзiу, яна палола грады: Благое зелле вырывала, кiдала у пасцiлку, Дзе калiу не было,-- дасаджывала там расады, Там прарывала, дзе узышло загуста праз памылку.
Чырыкалi над ею верабейкi на чарэснi, Нязгледна час ад часу вецер пралятау крылаты. I адазвалася мая палея сумнай песняй, Такой, якую у нас пяюць вясеннiм днем дзяучаты.
ВЯСНЯНКА
Ой, брала вясна у сонца ключы,
Адчыняла сырую зямельку,
Пускала на свет траву-мураву,
Адзявала у лiсце бярозы.
Дзе толькi нi йшла яна,-- з прыпала
Густа сеяла, сеяла кветкi,
На край свету гнала рэчкi яна,
Птушкам волю i голас давала.
Ой, выйду я, выйду на сенажаць,
Буду вiць, завiваць вяночак,
Пяяць з салавейкам буду у тахт,
Сэрцу песняй вясну выклiкацi.
Прыйдзi ты ка мне, сагрэй ты мяне,
Абымi ты мяне, як друг мiлы,
Пасей на душы мне долейкi мак,
А на сэрцы -- пшанiчку кахання!
Каб доля, як мак цвiце, зацвiла,