Выбранае

Алесь Аркуш

птушак назад.

Каляровыя ніткі ніколі

не губляюць адваротных шляхоў.

Каляровыя ніткі - як сцьверджаньне,

што за даляглядам канец сусьвету.

Саламяныя птушкі аздабляюць пакой.

Саламяныя птушкі, як сьнег -

за якім насьцярожлівасьць.

НАТОЎП

Натоўп

рухаецца па шляху, брукаваным

жывымі чалавечымі галовамі. На адзіным дрэве

ўскрай бясконцай людской плыні пугачом

сядзіць вірлавокі дзядзька.

– Хадынка нібыта, Хадынка нібыта...
–

бесьперапынна мармыча ён.

Ці ён папярэджвае, ці ён пытаецца?

Натоўп моўчкі абмінае дзівака.

Каб неяк прыхаваць пачатак і канец,

масянжовы месяц спрабуе захінуць

залатое сонца. Але сонца паглынае цемру, і натоўп -

як на далоні. Толькі дзе той пачатак,

дзе той канец? Углядайся да зьнямогі,

а калі стомішся, то шлях, брукаваны

чалавечымі галовамі, зьдзівіць бязьлюдзьдзем.

ЧЫРВОНАЯ РЫСА

Ён ужо бачыў свой паратунак,

хутчэй, хутчэй наперад:

за Чырвонаю рысай - пашана,

за Чырвонаю рысай - збавеньне.

– Здараднік, - крычаць усе

навокал і кідаюць у яго

каменьні і зямлю.

– Ты зьняславіў нашых бацькоў,

няма табе нашай літасьці...

Хутчэй, хутчэй наперад,

сьпяшаецца ён,

адзіны паратунак - Чырвоная рыса.

Толькі б ня чуць крыкаў,

толькі б ня бачыць твараў,

толькі б хапіла моцы.

За Чырвонаю мяжой гучыць музыка.

За Чырвонаю рысай рыхтуюць сустрэчу.

* * *

Павольна сунецца цягнік, -

аднастайна бразгае адчыненымі дзьвярыма.

Пасажыры час ад часу

саскокваюць на зямлю

і йдуць побач са сваімі вагонамі -

разьмінаюць ногі.

Павольна сунецца цягнік -

і нікога

гэта не зьдзіўляе,

не абурае, не бянтэжыць -

бо цягнік сунецца па колу.

СПАДЧЫНА

Малады паэт з дапамогаю сьпірытызму

сам-насам гутарыў зь Янкам Купалам.

Пра тое, што ён пачуў, юнак нікому

ня кажа - толькі ўсе ягоныя сябры

і знаёмцы заўважылі, як зьмяніўся

хлопец - стаў змрочным і нелюдзімым.

НА РЭШТКАХ НЕВЯДОМАЙ СПАРУДЫ

– Сьцеражыся гэтых людзей, - папярэджвалі

сваякі, - невядома, што ад іх можна чакаць.

– Абыходзь іхнія сходкі, - казалі зычліўцы.
–

Нашто табе слухаць вар'яцкія трызненьні?

І толькі любімы настаўнік ніколі ня ўзгадваў

пра людзей, якія зьбіраліся

на рэштках невядомай спаруды.

Ён казаў пра справядлівасьць, сумленьне і гонар.

Аднойчы, насуперак усім засьцярогам,

я прабраўся на небясьпечнае мейсца.

І - дзіва - там я сустрэў свайго настаўніка!

ВОЎК

Я заплюшчваю вочы і бачу ваўка.

Ведаю: ён мой вораг.

– Каб ты спарахнуў!
– крычу што ёсьць моцы.

– Каб ты захлынуўся крывёю сваіх ахвяраў!

Я паслабляю павекі - гляджу.

Воўк ня зьнік, але, нібыта спужаўшыся,

адбег на бясьпечную адлегласьць.

– Каб ты спарахнуў!
– крычу яшчэ мацней

і, разьятраны, подбегам набліжаюся да яго!

Я трызьню помстай!

Я вар'яцею ад злосьці!

Воўк валюхаста пабег мне насустрач.

Ад гэтага я разьюшваюся ўдвая.

Я сам раблюся падобным да ваўка.

Няхай! Няхай да д'ябла! Няхай да ваўкалака!

Бо шэры - мой вораг! Я трызьню помстай!

Яшчэ імгненьне - і я пашкамутаю гэтую погань!

Побач прабег куртаты сабачка.

Цяжка дыхаючы, я спыняюся,

заплюшчваю вочы і бачу Ваўка.

АПОШНІЯ ПАВЕДАМЛЕНЬНІ

Слухаю апошнія паведамленьні -