Шрифт:
Przedmowa
W zyciu wszyscy niestety mamy do czynienia z r'oznymi chorobami: kto's cze'sciej, kto's rzadziej. Prawie nikomu nie udaje sie calkowicie unikna'c zaburze'n w ciele i zwiazanych z nimi niedogodno'sci i ogranicze'n. Wielu lekarzy jest przekonanych, ze u podstaw wiekszo'sci chor'ob leza dwie przyczyny, z kt'orych jedna znajduje sie w dziedzinie fizjologii, a druga ma charakter psychologiczny. Fizjologia i psychika sa ze soba 'sci'sle powiazane i wzajemnie na siebie wplywaja. Trudno jest zachowa'c optymizm i jasno's'c my'slenia przy zlym samopoczuciu, ale takze negatywne my'sli, emocje, stresy z kolei uderzaja w r'ozne narzady naszego ciala, wyzwalajac lub zaostrzajac mechanizm choroby.
Psychosomatyka. Znajome slowo? Na pewno tak. Ksiazki, prasa, media spoleczno'sciowe od czasu do czasu wspominaja ten termin. Wsp'olczesny 'swiat jest gotowy zaoferowa'c nam dane na kazdy temat, w tym na temat psychosomatyki. I tutaj mamy do czynienia z nadmiarem informacji – ogromna ilo'scia teorii, podej's'c, kierunk'ow przypominajacych labirynt z wieloma skrzyzowaniami i 'slepymi zaulkami. Wej'scie do labiryntu choroby psychosomatycznej jest niestety latwiejsze niz opuszczenie go. Je'sli juz wedrujesz po labiryncie, pr'obujac go rozgry'z'c na wlasna reke lub prowadzac swoich klient'ow przez jego skrecenia, to ta ksiazka jest dla Ciebie!
Je'sli interesuje Cie tylko wyj'scie z labiryntu, przejd'z od razu do ostatniej cze'sci. A je'sli chcesz calkowicie przej's'c 'sciezke, kt'ora przeszlam ja i moi klienci, polecam przeczyta'c wszystko.
Pojecie psychosomatyki, czyli co mam na my'sli, m'owiac „labirynt”
Starozytni greccy filozofowie pisali, ze cierpienie duszy wplywa na stan fizyczny. Tak wiec ludzko's'c nie spotkala sie z takim zjawiskiem, jak psychosomatyka wczoraj.
O zaburzeniach psychosomatycznych m'owil wyra'znie i szczerze w swoich publikacjach Zygmunt Freud, kt'ory okre'slil je jako „droge od zlego do gorszego”. Freud napisal, ze wewnetrzny konflikt osoby, nawet nie 'swiadomy, jest w stanie wyrazi'c sie na poziomie fizjologicznym, przejawiajac sie w postaci choroby. Zaburzenia psychosomatyczne charakteryzuja sie „symbolizmem”. Co to znaczy? Osoba cierpiaca na wewnetrzny dyskomfort „otrzymuje” nie kazda przypadkowa chorobe, ale co's, co jest symbolicznie zwiazane z istota jego zaburze'n psychicznych. Na przyklad upo'sledzenie wzroku, choroby oczu moga by'c zwiazane z niechecia osoby do zobaczenia otoczenia i wydarze'n wok'ol niego.
Katarzyna 46 lat
„Zauwazylam, ze zwykla praca przy komputerze zaczyna sie wali'c. Wzrok zaczal sie pogarsza'c, oczy szybko sie meczyly. My'slalam, ze to „syndrom zmeczonego oka”, kupilam leki – wynik zerowy! Zwr'ocilam sie do okulisty, kt'ory tylko wzruszyl ramionami w odpowiedzi na skarge. Zaczelam robi'c specjalne 'cwiczenia na oczy i pi'c witaminy, ale wieczorem marzylam tylko o jednym: polozy'c sie w ciemnym pokoju i zakry'c oczy… Wtedy nawet nie moglam sobie wyobrazi'c, ze ani komputer, ani wiek nie sa winne pogorszenia wzroku. Ze jak tylko sytuacja w mojej rodzinie zmieni sie na lepsze, m'oj wzrok tez wr'oci do normy”.
Franz Alexander, kt'ory wni'osl ogromny wklad w badania nad zaburzeniami psychosomatycznymi, kladzie nacisk nie na symbolike chor'ob, ale na genetyke. Oznacza to, ze w sytuacji stresu, konfliktu objawy pojawiaja sie tam, gdzie cialo jest juz oslabione, to znaczy w jego wrazliwym punkcie. „Uderzajac” w nia, stres zaostrzy istniejace problemy.
Natalia 36 lat
„Po kilku pokoleniach naszej rodziny
Po raz pierwszy zdalam sobie sprawe, ze jednak istnieja, w jednej bardzo trudnej dla mnie sytuacji. Niewielki konflikt w pracy przerodzil sie w potezna konfrontacje calego zespolu. Po jednym z burzliwych wyja'snie'n nagle poczulam silny b'ol w klatce piersiowej i strach na my'sl, ze to moze by'c pierwszy dzwonek zawalu…”
Wielu specjalist'ow studiowalo kierunek psychosomatyki na styku medycyny i psychologii. Oddajac im wszystkim nalezny szacunek, pragne zauwazy'c, ze najbardziej kompletna i jasna definicja wydaje mi sie definicja wsp'olczesnego psychologa i doktora nauk fizycznych i matematycznych I.G. Malkina-Pykh. W tym dziale chcialabym przytoczy'c go w calo'sci, tak jak podano w ksiazce o tym samym tytule:
Pomimo faktu, ze slowo „psychosomatyka” jest uzywane bardzo czesto zar'owno w zyciu codziennym, jak i w literaturze naukowej, do tej pory nie ma jednej definicji tego terminu. Og'olnie rzecz biorac, jego znaczenie wynika ze sl'ow, kt'ore sie w nim znajduja (dusza i cialo). Z jednej strony termin ten oznacza kierunek naukowy, kt'ory ustanawia zwiazek miedzy psychika a funkcjami ciala, bada, w jaki spos'ob do'swiadczenia psychologiczne wplywaja na funkcje organizmu, w jaki spos'ob do'swiadczenia moga powodowa'c pewne choroby. Z drugiej strony termin „psychosomatyka” odnosi sie do szeregu zjawisk zwiazanych ze wzajemnym przeplywem psychicznym i cielesnym, w tym szeregu zaburze'n patologicznych. Po trzecie, psychosomatyka rozumie kierunek medycyny, kt'ory ma na celu leczenie zaburze'n psychosomatycznych („Medycyna psychosomatyczna”).
W tej ksiazce nie raz spotkasz wyrazenie „labirynt psychosomatyki”. Postaram sie ci wytlumaczy'c, co konkretnie mialam na my'sli. Fraza, kt'ora zastosowalam, jest metafora wielu objaw'ow psychosomatycznych. Rozwazmy je indywidualnie.
Pierwsza grupa objaw'ow nazywana jest „konwersyjna”. Wystepuje r'owniez pojecie „zaburzenie konwersji”. Zasadniczo odnosza sie one do umiejetno'sci motorycznych, czyli zdolno'sci do ruch'ow dowolnych. Dotyczy to r'owniez ludzkich zmysl'ow. W rezultacie powstaje cale spektrum chor'ob: od zaburze'n polykania czy wad wzroku po paraliz. Jeszcze niedawno takie stany nazywano nerwicami histerycznymi. Chociaz obecnie specjali'sci juz zrezygnowali z takiej definicji.
Gdyby'smy musieli oznaczy'c grupe objaw'ow konwersyjnych jednym slowem, pojecie „symbol” byloby idealne. Rzeczywi'scie, takie objawy sa bardzo symboliczne: pogorszenie widzenia wiaze sie tutaj z niechecia zobaczenia jakichkolwiek rzeczy wok'ol siebie, wymioty – niezdolno's'c do zaakceptowania sytuacji, kt'ora przyszla „nie do gustu”.
W prawdziwym zyciu wielu prawdopodobnie spotkalo sie z podobnymi przykladami.
Irina L., 40 lat, zamezna, dwoje dzieci.