Фаўст

Гётэ Ёган Вольфганг

Калі сам бог па шэсць пацее дзён, І, кончыўшы работу, брава! кажа ён, Дык пэўна ж, выйдзе нешта неблагое. Красой любуйся аж да слёз,— Дастаць яе не цяжка чорту-хвату. Шчаслівы той, на чый прыпала лёс За жонку золатка прывесці ў хату.

Фаўст усё глядзіць у люстра.

Мефістофель (седзячы на крэсле і пакручваючы венікам)

Я маю скіпетр,

я на троне,— Чым не кароль, хоць не ў кароне!

Звяры (якія да гэтага рабілі розныя дзіўныя рухі, з шумам і крыкам падносяць Мефістофелю карону)

Работай, а потым — Крывёю і потам Карону змацуем.

(Яны неасцярожна разламалі карону на дзве часткі і скачуць з імі.)

А мы пагуляем, І панаглядаем, І складна зрыфмуем!

Фаўст (перад люстэркам)

Ой не, мой пане, — мне замнога!

Мефістофель

Ужо й мяне грызе трывога.

Звяры

Калі ж пашанцуе — Ніхто не працуе, Не робіць нічога!

Фаўст (як вышэй)

Мне проста грудзі распірае,— Пакінем зброд смярдзючы гэты.

Мефістофель

Але хай кожны з нас прызнае, Што малпы — добрыя паэты.

З катла, які малпа пакінула без дагляду, пабегла варыва. Падымаецца вялікае полымя і шугае ў комін. З полымя з дзікім лямантам вылятае ведзьма.

Ведзьма

Ай-яй! Праклятае звяр’ё! Праклятае звяр’ё! Апарылі мяне! Праклятая звяр’ё!

(Убачыўшы Фаўста і Мефістофеля.)

Што гэта тут? Хто гэта тут Калоціць нам Святы куток? Вось зараз дам Вам трасцу ў бок!

(Чэрпае лыжкаю з катла і пырскае полымем на Фаўста, Мефістофеля і на звяроў.)

Звяры скуголяць.

Мефістофель (падымае венік, які трымаў у руцэ, б’е шклянкі і гаршкі)

Шарах! Шарах! — Па ўсіх гаршках, Каб загуло Тваё кубло! Пасля, карга, Твая чарга!

Ведзьма ў злосці з жахам адступае.

Ну што, старое пудзіла, пазнала Свайго вялікага гаспадара? Паб’ю, патрушчу, каб прапала Хлам’ё

тваё і ўся нара! Забыла мой убор, крывая морда? На капялюш з пяром зірнула б хоць! Гляджу, задрала нос завельмі горда, Што без візіткі ўжо і не заходзь!

Ведзьма

Даруй, васпане, старасць улічы, Дала я маху, спудлавала ў злосці. Дзе ж капыты твае, дзе хвост у ягамосці? І дзе абодва крумкачы?

Мефістофель

Дарую, добра! Сапраўды, Сплыло ці мала ўжо вады, Як не прыходзіў да цябе на госці. Цяпер культура на зямлі, прагрэс — Не дзіва, што і чорт туды пралез. Забыты ён, паўночны наш фантом; Не мода ўжо з рагамі і хвастом. А капыты, — пардон, мадам, не вінават, Бо з імі я на людзях надта брыдкі, Таму красуюся, як свецкі фат, Фальшывыя прывязваючы лыткі.

Ведзьма (скача)

Дай абдыму і пацалую ў губы! Мой кавалер, ах, сатана мой любы!

Мефістофель

Не кліч мяне, старая, сатаною!

Ведзьма

Чаму? Не ў свеце ж ты, — са мною?

Мефістофель

Спаганена імя няславай і лухтою. Нутро людское брудам зарасло: Бягуць ад ліха, а квітнее зло. Лепш называй мяне ты — пан барон. Дарамі я надзелены звыш меры — І кроў блакітная, і маладзён, Вось герб мой… Глянь і дай мне веры.

(Робіць непрыстойныя рухі.)

Ведзьма (рагоча на ўсё горла)

Га-га! Усё ў вас на стары манер. Раней быў шэльма, шэльма і цяпер.

Мефістофель (Фаўсту)

Вучыся, сябар мой, разяві рот! — Такія штучкі любіць ведзьмін род.

Ведзьма

Чым паслужыць? Хацелі б мо чаго?

Мефістофель

Пітва чароўнага твайго. Але прашу старога, каб штогод Ставала больш жыццёвага імпэту.

Ведзьма

Ахвотна. Вось бяры бутэльку гэту. Сама пітво я жлукціла не раз. Смурод прапаў за доўгі час, Дык шкляначку чаму ж і не ўдружыць.

(Ціха.)

Але калі твой друг яшчэ не ўмее піць, То праз гадзіну ўжо не будзе жыць.